PsyQ ADHD-dag

ADHD-dag

Negende Landelijke PsyQ ADHD-DAG: ‘ADHD, comorbiditeit en behandeling’

Datum: 12-10-2018, 09.30-17.00 uur

Locatie: Eenhoorn Meeting Center Amersfoort (Regardz)

Organisatie: PsyQ Programma ADHD bij volwassenen, Den Haag

Informatie: info@symposiumadhd.nl

Programma

09.30–10.00 Ontvangst met koffie en cake
10.00–10.10

Dagvoorzitter opent de dag, Sandra Kooij

ADHD bij volwassenen is langzamerhand een gevestigde diagnose binnen en buiten PsyQ in Nederland, en daarbuiten. De nieuwe ontwikkelingen worden zoals elk jaar besproken: nieuw onderzoek naar ADHD bij ouderen, een update van het handboek ADHD bij volwassenen, een nieuwe cursus over ADHD en Slaap voor behandelaars, en registratie van het eerste stimulans voor ADHD bij volwassenen in Nederland. In deze inleiding zal een overzicht gegeven worden van alle recente ontwikkelingen op dit gebied.

10:10–10.40

Lezing 1: Het ritme van ADHD, Dora Wynchank

Volwassenen met ADHD  hebben vaak comorbide psychiatrische en medische aandoeningen. ADHD en een aantal comorbide aandoeningen hangen samen met problemen van het biologische ritme.

Doel en methode:

Het bespreken van de gevonden associaties tussen ADHD en het circadiane ritme. 

De samenhang tussen ADHD bij volwassenen en verschillende gezondheidsrisico’s werden in de Nederlandse algemene bevolking onderzocht:

ADHD en slapeloosheid

We onderzochten of circadiane ritmestoornissen een mediërende rol spelen in de welbekende relatie tussen ADHD en de seizoensgebonden stemmingsstoornis (winterdepressie).
De relatie tussen ADHD, maten voor overgewicht en obesitas, en metabool syndroom.

We onderzochten ook de samenhang tussen (cellulaire) veroudering, insomnia, slaapduur en de circadiane ritmestoornis, met behulp van de biomarker Leukocyt Telomeer Lengte (LTL).

Resultaten:

Het blijkt dat hoe meer ADHD-symptomen, hoe ernstiger de symptomen van slapeloosheid zijn.

De inslaapduur op nachten vóór vrije dagen, een indicator voor een verlate slaapfase, medieerde de relatie tussen ADHD-symptomen en de seizoensgebonden stemmingsstoornis.

Er was geen verhoogd risico voor het metabool syndroom noch voor aan obesitas gerelateerde parameters bij volwassenen met ADHD.

Een significant kortere Leukocyt telomeer lengte (LTL) hing samen met diverse indicatoren voor een verlaat circadiaan ritme.

De implicaties van deze bevindingen voor de klinische praktijk zullen worden besproken.

10:40–11.20

Lezing 2: ADHD en PTSS, Ingrid Wigard

ADHD en PTSS zijn beide veel voorkomende stoornissen die grote impact hebben op het dagelijks functioneren van patiënten. Patiënten hebben vaak te kampen met beide, en de differentiaal diagnostiek is een uitdaging, zeker wanneer er sprake is van PTSS als gevolg van langdurig trauma in de jeugd. Voor de juiste behandeling is goede diagnostiek en kennis over het verschil maar ook de samenhang tussen beide cruciaal.

In de lezing zal worden ingegaan op de overeenkomsten en verschillen m.b.t. ADHD en PTSS, keuze van instrumenten en behandelmogelijkheden in geval van comorbiditeit. Tevens zal ingegaan worden op nieuwe inzichten op het gebied van de samenhang, namelijk hoe beide op elkaar inwerken en wat mogelijke onderliggende mechanismen zijn tussen beide.

11.20–11.50 Pauze: koffie/thee
11.50–12.20

Lezing 3: Super Brains – Zorgen Zonder Regels, Rutger den Hollander

Super Brains is de Self-Care Coaching App voor volwassenen en kinderen met AD(H)D. Door de goedkeuring van de NZa hoeft de behandelaar zich alleen nog maar bezig te houden met de behandeling van de patiënt en niet meer met de vele administratieve regels. Wachtlijsten zijn per direct verleden tijd en terugval preventie wordt digitaal opgelost. Super Brains is zowel effectiever voor de patiënt als voor de behandelaar!

12.20–13.30 Fotomoment + Lunchpauze
13.30–14.30 Eerste ronde workshops
15:00–16.00 Tweede ronde workshops
16.00–17.00 Borrel en hapjes

 

Workshops

Workshop 1, ADHD en ASS in het gezin, Dorien Bogaerds-van Ree

Stel, je hebt een  kind (of meerdere kinderen) met ADHD binnen je gezin? Waar loop je dan tegen aan? Waar moet je rekening mee houden? Op welke manier is jouw gezin mogelijk anders dan de meeste andere gezinnen?

In deze workshop zal er aandacht besteedt worden aan de gevolgen van autisme en/of ADHD binnen je gezin. Er zal uitleg gegeven worden over de betekenis van de stoornissen, maar ook wat dit anders van jou vraagt als opvoeder of gezinslid. Er zal ruimte zijn voor het uitwisselen van ervaringen en er zullen praktische handvatten gegeven worden.

Workshop 2, ADHD in the Twilight Zone, Marion van Dam

Vanaf 18 jaar zijn jongeren met ADHD welkom bij PsyQ. Deze patiënten zijn juridisch meerderjarig. Maar zijn zij ook volwassen? Sluit de werkwijze van de volwassenpsychiatrie voldoende aan bij jongeren die zich in het spitsuur van het leven bevinden? Adolescenten moeten ontwikkelingstaken verrichten en tegelijkertijd keuzes maken die verstrekkende gevolgen hebben

over bijvoorbeeld opleiding, werk, medicatiegebruik. Daarnaast dienen zij vaardigheden te beheersen om te kunnen functioneren in de maatschappij van de 21e eeuw. ADHD symptomen kunnen daarbij in de weg zitten.

Hoe kunnen we ons aanbod aansluiten bij wat jongeren van ons nodig hebben? Hoe maken we een zo goed mogelijke match tussen “needs and supply”?

Deze interactieve workshop is een mix van wetenschappelijke kennis en ervaring met de doelgroep vanuit het kinder-psychiatrisch perspectief.

Workshop 3: Eerste ervaringen van  behandeling met medicatie bij 150 ouderen met ADHD, Denise Bijlenga/Jan Smulders

ADHD is prevalent bij ongeveer 3% van volwassenen van 60 jaar en ouder. Oudere volwassenen verschillen van jongere volwassenen echter in hun algemene gezondheid. Cardiovasculaire aandoeningen komen bijvoorbeeld vaker voor, evenals andere psychische en somatische klachten en aandoeningen. Deze leeftijds-gerelateerde aandoeningen hebben consequenties voor het medicatiebeleid bij oudere volwassenen. Er is echter niet eerder onderzoek gedaan naar het effect en veiligheid van ADHD medicatie bij oudere volwassenen.

In deze workshop worden de resultaten besproken van ons observationele onderzoek naar de algemene gezondheid, effect en veiligheid van ADHD-medicatie bij 150 oudere volwassenen (55 jaar en ouder) die zijn behandeld bij PsyQ Programma ADHD bij volwassenen in Den Haag.

Workshop 4: Schematherapie bij ADHD, Esther Vrouwenfelder/Andreia Hazewinkel

Schematherapie is een evidence based therapievorm voor persoonlijkheidsstoornissen, met zowel cognitief gedragstherapeutische als inzicht gevende elementen. Sinds 2011 wordt schematherapie ingezet als therapievorm bij de afdeling ADHD in Den Haag. In de behandeling van ADHD wordt meestal eerst de meest ernstige comorbide stoornis behandeld, daarna volgt ADHD met stimulantia en coaching. Een deel van de patiënten blijft echter last houden van klachten. Zij voelen zich mislukt, hebben het idee er niet bij te horen en stellen te hoge eisen aan zichzelf, met als gevolg problemen in zelfbeeld, relaties en op professioneel vlak.

Tijdens deze workshop wordt stil gestaan bij hoe schematherapie wordt ingezet bij deze populatie en worden de ervaringen tot nu toe op een rijtje gezet.

Workshop 5, Emotieregulatie bij ADHD in de groep; een experiëntiële workshop, Esther de By/Olga van Schaik

De meeste mensen met ADHD hebben al vanaf de kindertijd moeite met het herkennen, accepteren en hanteren van verschillende emoties. Het ‘naar binnen kijken’ bij zichzelf blijkt moeilijk te zijn. Gevolgen hiervan zijn vaak relatieproblemen door chaos, impulsiviteit in combinatie met spanning, werkproblemen, verslaving, en problemen met stemming en het zelfbeeld.

In de emotieregulatiegroep richten we ons op alle drie de aspecten: Het herkennen, accepteren en hanteren van de emoties. Het gaat om experiëntiële oefeningen, zoals de aandacht leren richten op de actuele emotie/bewustwording, compassie voor je eigen gevoelens bij het leren accepteren, en rollenspellen voor het oefenen van het leren hanteren van emoties. Deze emotieregulatie methode is nog weinig onderzocht bij kinderen bij ADHD en nog niet bij volwassenen. Bij kinderen lijkt deze aanpak gunstige effecten te hebben op de stemming.

Workshop 6: ADHD Vaardigheidstraining: Een effectieve eerste stap in de behandeling van ADHD bij volwassenen, Zoë van Burkom

De afgelopen jaren is de toestroom van patiënten met een behandelvraag op ADHD steeds maar toegenomen. In de praktijk merkten behandelaren van het team ADHD bij volwassenen dat de wachttijd voor behandeling langer werd. Aangezien er tot op heden geen geprotocolleerde behandeling bestaat voor ADHD, bemerkten behandelaren dat er een grote diversiteit bestond op het gebied van individuele behandeling.

In 2016 hebben enkele behandelaren de ADHD vaardigheidstraining ontwikkeld, gebaseerd op het model van Safren (2004) en al bestaande groepsbehandelingen uit Den Haag.

Twee jaar na de eerste start van deze trainingen lijken de eerste positieve resultaten zichtbaar: de wachtlijsten zijn korter en patiënten krijgen na intake sneller een behandeling (80 % binnen 6 weken), de uitstroom van patiënten is verhoogd naar 35% binnen 4 maanden en behandelaren zijn beter op de hoogte van de voorkennis van een patiënt bij de start van een individueel traject. Daarnaast rapporteren patiënten na het volgen van de ADHD groep dat ze meer inzicht en kennis hebben met betrekking tot de diagnose en meer praktische handvatten hebben voor hun dagelijkse problemen.

Ben je benieuwd naar de opzet en de inhoud van deze training en hoe wij dat bij PsyQ Amsterdam tot een succes hebben gemaakt? Kom dan naar onze workshop ADHD vaardigheidstraining; een effectieve eerste stap in de behandeling van ADHD bij volwassenen.

Workshop 7: Non-farmacologische interventies bij mensen met ADHD, Rob Pereira

De behandeling van mensen met ADHD bestaat meestal uit praten en pillen. Minder vaak gebruikte en minder “evidence based” methoden zijn ook nog coaching, neurofeedback, mindfulness maar ook sleutelen aan de voeding. De laatste jaren is er veel onderzoek gedaan naar toevoegingen bij de voeding. Maar er zijn ook aanwijzingen dat juist het wéglaten van bepaalde voedingsmiddelen een positieve invloed zou hebben op het functioneren van het brein. En mogelijk speelt de darmflora (nieuwe term: microbioom) daar een belangrijke rol in. De verschillende theorieën worden besproken en aanbevelingen worden gedaan om te komen tot een zinvolle behandeling.

Workshop 8: Gut microbiome and ADHD, Joanna Szopinska-Tokov

Multiple studies have shown that gut microbiota may have a (in)direct effect on neurodevelopmental disorders. For instance, alteration of gut microbiota have been found in autism spectrum disorder (ASD), schizophrenia and depression in comparison to healthy controls. Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is frequent and highly heritable neurodevelopmental disorder. Despite its societal importance, progress in understanding disease biology

ADHD-dag